Diaconaal werker

Bij de dienst van 3 oktober
Deze gezamenlijke diaconale viering van 3 oktober in de Oude Kerk, zal worden geleid door ds. Trees van Montfoort. We vieren de scheppingsdag en de liefde van God voor ons allemaal en staan stil bij wat het betekent, dat Gods liefde er is voor alle mensen en alle dieren, tegelijk ook voor onze toekomst. Hoe kunnen wij met kleine en grotere stappen bv. verdere achteruitgang in biodiversiteit voorkomen, zodat de toekomst groen en zonnig en vol liefde en leven blijft voor ons nageslacht.
Het bezig zijn met verantwoordelijk rentmeesterschap is geen gemakkelijk thema, daarom goed dat de profetische stem klinkt om tot een bewustwording te komen, hoe het werkelijk met onze planeet gesteld is. Pas als we ons daarvan bewust worden, en van de mogelijkheden tot verandering, kunnen we ten volle de schepping vieren en eren.

Groene Theologie
Trees van Montfoort, auteur ‘Groene theologie’ Winnaar beste theologisch boek 2019

Volgens de jury is Groene Theologie een “hyper-urgent en noodzakelijk boek”. “Met haar grondige theologische onderzoek naar een zeer actueel en belangrijk thema daagt Van Montfoort uit (wat heet: ze dwingt) tot een verregaande christelijk-theologische herbezinning op de verhouding tussen God, schepping, natuur en mens. Het boek helpt gelovigen én ongelovigen door een andere bril de Bijbel te lezen. En dat is nodig, want met braaf rentmeesterschap alleen en een extra zonnepaneel redden we het niet meer.”
“…dit fantastisch mooie, hoogst actuele en aanstekelijke geschreven boek is een rijpe vrucht van theologische reflectie en eruditie, in vruchtbaar gesprek gebracht met kerkelijke en maatschappelijke praktijken waarin je ademt en met de vele stemmen en bronnen die voor het vergroenen van theologie van belang zijn” zei prof. dr. Heleen Zorgdrager bij de boekpresentatie.

Trees van Montfoort, zal spreken tijdens de gezamenlijke diaconale viering van 3 oktober. Aansluitend aan de dienst is er een nagesprek en lunch. Onderstaand treft u een krantenartikel.
Haar denken vindt weerklank in alle kerkgenoot- schappen: van de Gereformeerde Bond tot in katholieke kloosters en van evangelische kerken tot protestantse dorpsgemeenten. Zelfs de Rotary vraagt haar te spreken. Het gaat Van Montfoort vooral om het doordenken van het goede: ,,We hebben de Bijbel te lang op een verkeerde manier gelezen. De mens is niet de kroon op de Schepping: we zijn er een onderdeel van – net als de dieren en de planten. We hebben te lang geheerst over de aarde, daar komt ook de coronacrisis uit voort: door hoe wij met de natuur omgaan springen ziektes steeds vaker over van wilde dieren naar mensen.”
Van Montfoort heeft inmiddels een Engelse vertaling geschreven. Daarin heeft ze nieuwe inzichten verwerkt, onder meer onder invloed van het coronajaar. Er is bijvoorbeeld dit jaar een rapport verschenen van de Verenigde Naties over biodiversiteit, waarbij ze zich richten op de vraag wat de achteruitgang van de biodiversiteit en de coronacrisis met elkaar te maken hebben. Als er een derde Nederlandse druk komt verwerkt ze het daar ook in.

Omgaan met de aarde
De coronacrisis staat niet op zichzelf, maar komt voort uit hoe de mens met de aarde omgaat, benadrukt Van Montfoort. ,,Er zijn steeds meer zoönosen: ziektes die van wilde dieren op mensen overspringen, met Covid-19 nu als grootschaligste. Dat komt door hoe wij omgaan met wilde dieren. Ze worden de hele wereld over gesleept: dieren die in bijvoorbeeld Afrika worden gevangen worden in China gegeten, maar er gaan er ook heel veel naar de Verenigde Staten, waar de mensen dol zijn op exotische huisdieren. Bovendien is er wereldwijd steeds minder ruimte over voor dieren in het wild. Virussen die altijd al in die dieren zaten, kunnen zo overspringen op mensen, vaak via vee. Maar wij hebben daar geen weerstand tegen. Er wordt ook wel gewaarschuwd dat er nog enorm veel van dat soort virussen zijn, dus na corona zal nog een keer een vergelijkbare pandemie volgen.”
Het rapport is weinig in het nieuws gekomen, concludeert Van Montfoort. ,,Dat verbaast me wel. Er wordt veel gekeken naar hoe we omgaan met de coronacrisis en wat we kunnen doen als het voorbij is, maar ik hoor en lees heel weinig over de oorzaken. Hoe kan dat nou? Waarom hebben we het niet over de aantasting van het ecosysteem door de mens?”

Kanttekeningen
In haar boek plaatst Van Montfoort kanttekeningen bij de ‘rentmeestergedachte’; de idee dat wij als mens heer en meester zijn over al het andere op aarde. ,,In het rentmeesterschap zit iets van heersen, en dat vind ik een gevaarlijk trekje – zeker in onze moderne westerse cultuur, waarin we zo gefocust zijn op controle en maakbaarheid en het centraal stellen van mensen. Dat is natuurlijk een heel andere context dan waarin het verhaal van Genesis 1 ontstond. In die tijd konden woorden als ‘de aarde onderwerpen’ en ‘heersen over de dieren’ mensen stimuleren, maar voor ons is het een verkeerde aanmoediging. Ik wil het begrip rentmeesterschap relativeren. Het is niet helemaal verkeerd, want het spreekt de mensen ook aan op verantwoordelijkheid. Ik wil dus ook niet zeggen dat je dat beeld niet moet gebruiken, maar het is niet het enige.”
In Groene Theologie en in haar lezingen herhaalt Van Montfoort één kernboodschap: dat we als mensen onderdeel zijn van de hele schepping. ,,Wij zorgen niet voor de schepping, maar we zijn ook schepselen, met alle andere schepselen. Zorgen is zeker een mooi aspect, en dat moeten we ook vasthouden. Maar we moeten niet vergeten dat de aarde vooral voor ons zorgt en dat de aarde prima zonder ons kan, maar wij niet zonder de aarde. Dus we moeten wel even de verhoudingen in het oog houden: wij staan nergens boven.”

Theologie
Van Montfoort is katholiek opgevoed, maar is inmiddels predikant in de Protestantse Kerk. In haar denken combineert ze beide tradities. ,,Ik heb eerst een katholieke theologische opleiding gehad en daarna een protestantse, dus ik denk dat in mijn theologie allebei zit. Het is bijvoorbeeld heel protestants om bij de Bijbel te beginnen, zoals ik doe in mijn boek. Maar het is meer katholiek om de schepping een belangrijk uitgangspunt te laten zijn, zoals ik óók doe. In de katholieke traditie omvat de schepping alles wat er is: niet alleen de dieren en de planten, waar wij dan als mensen niet bij horen. Ik denk dat in die zin mijn theologie een synthese is van een heel Bijbelse benadering en een katholieke manier van denken over schepping.”
Haar denken slaat aan bij verschillende kerkgenootschappen. Ze gaat voor in oecumenische diensten, wordt gevraagd te spreken in kloosters, gaf een lezing voor alumni van de Katholieke Universiteit in Leuven en kan als ze wil iedere week in de protestantse gemeente terecht voor een lezing. ,,Ik krijg veel meer aanvragen dan ik kan honoreren. Maar dat is niet erg: het moet niet alleen van mij afhangen, maar het moet ook plaatselijk wortel schieten. Anders heeft het nog geen zin. Daarom ben ik bijvoorbeeld blij dat de Zusters Clarissen als jaarthema voor 2021 ‘Groene theologie’ hebben gekozen. En je ziet op steeds meer plekken dat het een thema van kerkdiensten wordt. Dat vind ik heel bemoedigend: het is niet alleen meer een thema voor diakenen of de kerkrentmeesters. Dat heb ik wel aan het begin van mijn boek geschreven, maar dat klopt gewoon niet meer. Dat is heel fijn om te constateren.”

Ruimte voor verdieping
Langzaamaan ziet ze ook ruimte voor verdieping van het thema, het gaat voorbij de ‘doenerigheid’ van een paar zonnepanelen op het dak. Maar nog altijd willen mensen het liefst concrete punten horen. ,,Als mensen per se lijstjes willen over wat ze wel of niet moeten doen, dan wil ik die best geven hoor: niet vliegen, niet of zo min mogelijk autorijden, geen vlees eten, of zo weinig mogelijk. En dan zeggen mensen: ja, nou ja, dat is wel moeilijk. Ze beginnen dan liever met de makkelijke dingen. Dat is niet erg, ik vind het prima als je bij het uitlaten van de hond plastic afval opraapt. Maar als het daarbij blijft, is het wel een beetje weinig.”
,,Het probleem is dat de kerken zich zo ontwikkeld hebben dat er een enorme nadruk is komen te liggen op ethiek en veel minder nadruk op wereldbeschouwing. Als ik vraag naar wat ons wereldbeeld is, dan is dat een lastige vraag voor veel mensen. Ze zijn niet gewend om daarover na te denken: ze zijn gewend om na te denken over wat ze vanuit hun geloof moeten dóén, en minder over wat ze nou precies geloven. In de wat zwaardere kerken of de meer wetenschappelijke hoek is daar meer aandacht voor. Daar zijn ze gewend om zaken te doordenken.”
Om meer aandacht voor de mens als onderdeel van de schepping te krijgen, zou er in de opleidingen en de nascholingen van predikanten iets moeten veranderen. Daarnaast moest de Protestantse Kerk er oog voor krijgen, meent Van Montfoort. ,,Ik zie nu wel beginnetjes. Bijvoorbeeld de nieuwe visienota Van u is de toekomst, die de Protestantse Kerk deze zomer publiceerde. Daarin gaat het wel degelijk ook over de hele schepping, die in die vorige beleidsnota Kerk 2025 eigenlijk niet voorkwam. En in het beleidsplan van Kerk in Actie stond het woord klimaat alleen onder het kopje vluchtelingen, en dat stond weer onder het kopje diaconaat, omdat steeds meer vluchtelingen klimaatvluchtelingen zijn. Alsof dát onze link met het klimaat is…”

Van onderop
In hoeverre haar boek daaraan heeft bijgedragen is Van Montfoort onduidelijk. ,,Ik denk dat het van onderop is gekomen. Ik moet denken aan een ouderling in Burgum, die op een gegeven moment contact met mij opnam en zei: jij hebt eind 2019 die lezing bij ons gegeven, en binnenkort is er een bespreking van Kerk 2025 in de classis. Maar daar staat helemaal niks in over duurzaamheid. Hoe kan dat nou? Hebben ze je boek niet gelezen bij de leiding van de Protestantse Kerk? Ik zei: dat weet ik niet, blijkbaar niet, of het maakt geen indruk. Maar toen zei ik tegen die ouderling: weet je wát je zou moeten doen? Op die classisvergadering moet je zeggen: ho, wacht eens even, ik mis iets heel belangrijks!

Misschien is dat gebeurd. Ik herken wel thema’s uit mijn boek in de nota.”
Zo bouwt Van Montfoort aan een beweging rond het thema. ,,Ik heb heel veel contacten, onder meer doordat ik zes jaar lang in de werkgroep Theologie, kerk en duurzaamheid van de Raad van Kerken heb gezeten. Ik heb contacten binnen de gereformeerde bond, binnen de evangelische beweging en in de katholieke kerk. Die probeer ik te onderhouden, dat vind ik belangrijker dan een formele beweging beginnen. Laatst zat ik in een EO-radiouitzending waar René de Reuver, de scriba van de Protestantse Kerk, ook te gast was. Toen heb ik hem gecomplimenteerd met de veranderingen in Van u is de toekomst. Hij nam de complimenten in ontvangst en er was het begin van een gesprek.”

Hoopvol
Dankzij de gesprekken die ze sinds de publicatie van haar boek, bijna twee jaar geleden, heeft gevoerd, kijkt Van Montfoort hoopvol naar de toekomst. ,,De coronacrisis speelt daar ook een rol in. Veel mensen hebben ontdekt dat het ook ontspannend kan zijn om door het park of het bos in de buurt te lopen, dat je daarvoor niet per se heel ver weg hoeft. Nu we leven met minder reizen, met meer producten die uit de directe omgeving komen, zie ik veel mensen die dat soort goede gewoontes willen vasthouden. En natuurlijk: dat geldt niet voor iedereen.”
Friesch Dagblad, Jan Auke Brink.

U bent uitgenodigd voor de lunch,
wilt u zich a.u.b. nog per mail opgeven bij mij
e-mail: tvankampen66@gmail.com

 

sinter3_orig

O, kom er eens kijken…

Voor veel kinderen is het vieren van Sinterklaas een vanzelfsprekendheid.

Dit is helaas niet voor alle kinderen in Nederland het geval.
Stichting Sintvoorieder1 heeft als doel zoveel mogelijk kinderen die in moeilijke omstandigheden verkeren een Sinterklaascadeau te geven.
Want ieder kind verdient een cadeau op 5 december!

Voor ieder kind in Rijswijk een Sinterklaascadeau kan via de Stichting Sintvoorieder1! Dat gaan we als gezamenlijke Kerken in Rijswijk in samenwerking met Welzijn Rijswijk en Kei Rijswijk weer proberen te doen. Rond de 1400 kinderen in Rijswijk in de leeftijd van 0 tot en met 17 jaar komen daarvoor in aanmerking.
Ouders kunnen zich via stichting ‘Kei’ aanmelden. Dus kent u mensen met een Ooievaarspas, wijs hun alstublieft op deze mogelijkheid!

Begin  december zal er ook vanuit de Nieuwe Kerk uitgedeeld worden. Vindt u het leuk om te helpen, meldt u zich dan aan bij tvankampen66@gmail.com.
De stichting vindt het super als u een avondje pakjes wilt komen inpakken. U kunt zich daarvoor via de website aanmelden. Het zijn werkelijk verzorgde pakketten, ik heb ze zelf vorig jaar ook mogen uitdelen.

Voor meer info zie www.sintvoorieder1.nl

U kunt ook donaties doen. In de diensten van 31 oktober en 7 november willen we in ieder geval chocoladeletters inzamelen, of ander snoepgoed. Dat zal in alle kerken van Rijswijk gebeuren. De diaconie zorgt dat de zoetigheden op hun bestemming komen. We hopen dat zo ieder kind van Rijswijk verrast wordt door de Sint. Heeft u verder info nodig mail of bel me gerust.

Ik zie uit naar heel veel letters: het zou leuk zijn om uw naam in chocoladeletters te doneren. De letters die verpakt zijn in een doosje zijn het prettigst om te verwerken.

Mocht u geld willen doneren, dat kan ook op de rekening van de diaconie.
Dan koop ik de letters zelf in, en mijn ervaring is als ik er 250 kan kopen, een supermarkt het aantal verdubbelt. Dat zou gaaf zijn!

Diaconaal werker,
Therese van Kampen