Rijswijks Kerkarchief

kerkarchief

UIT HET RIJSWIJKS KERKARCHIEF

Royale schenkingen in de 18e eeuw 1

In het archief bevinden zich gegevens over schenkingen. Soms aan de Rijswijkse diaconie, soms aan de hele kerkgemeenschap. In een tweeluik wil ik u er twee presenteren die een bijzondere herkomst hebben, die van Eliana Coijmans en van Adriaan Leonard van Heteren. Beide verwijzen naar de rijkste families in de 18e eeuw en beide hebben toevallig een verband met het Lange Voorhout en met Voorburg. (Ook Hendrik Ravesteijn bedeelde de kerk ruim, maar dat vraagt een groter onderzoek…).

1. De obligatie van Eliana Coijmans (24 oktober 1712, archiefstuk 134)
Obligaties zijn schuldpapieren, die verhandelbaar zijn. Maar deze niet: Eliana bepaalt dat de geschonken obligatie niet verkocht mag worden, omdat ze een gift is ter nagedachtenis aan haar overleden echtgenoot, Samuël Timmermans. Wel levert het stuk rente op: 2¾% van ruim 2300 gulden = ruim 63 gulden per jaar. Naar onze tijd omgerekend ongeveer
€ 600. Eliana ondertekent de schenking persoonlijk en verblijft dan op Zuyderburch, haar landgoed aan de Westvlietweg.Handtekening Eliana

Eliana stamt uit een Amsterdams koopmansgeslacht dat binnen drie generaties puissant rijk is geworden. Slavenhandel was hun niet vreemd. Er waren banden met andere Amsterdamse regentenfamilies, zoals Trip (haar moeder) en Huydecoper (haar zwager). Eliana is op 26 augustus 1646 gedoopt in de Nieuwe Kerk en in 1677 getrouwd met haar neef Samuël, wiens moeder ook een Coijmans was (ons kent ons en zo blijft het geld in de familie…). De familie Timmermans had fortuin vergaard met de handel op de Oostzee en op Rusland. Samuel is echter geen koopman, maar advocaat bij het Hof van Holland en heer van Bruchem. In 1674 wordt zijn vermogen vastgesteld op 466.800 gulden, dat zou in onze tijd ruim 5 miljoen betekenen. Het echtpaar woont dan aan het Lange Voorhout, waar Samuël ook nog eens het huis van zijn tante erft. Enkele jaren later wonen ze (ook?) in Utrecht, waar ze in de provincie hofsteden en landerijen bezitten. Bovendien bezitten ze een huis aan de Amsterdamse Prinsengracht. Hun zomerverblijf is het enorme buitengoed Zuyderburch, dat omzoomd wordt door een grote tuin. Een erfenis van dezelfde tante Timmermans.

Hoewel Zuyderburch niet in Voorburg ligt, maar in het ambacht Stompwijk, laat het echtpaar in 1706 in de plaatselijke Oude Kerk een grafkelder aanleggen. Daarin wordt Samuël in 1712 bijgezet Vier jaar later sterft Eliana. De grafkelder zou in de 20e eeuw bekendheid krijgen doordat de vijf aanwezige lijken gemummificeerd waren. Slechts één kon er behouden blijven. Misschien is dat Eliana wel…

Het verband tussen Samuël, Eliana en Rijswijk is niet duidelijk, hoogstens dat ze het dorp passeerden als ze onderweg waren van Den Haag naar Zuyderburch. Blijkbaar bestond er wel sympathie voor ons, gezien de schenking van die obligatie. Zuyderburch lag niet ver van de grens met Rijswijk, een paar honderd meter van het huidige Drievliet vandaan. Twee hekzuilen is alles wat er nog van over is. En de obligatie? Deze wordt in ons archief niet meer met name genoemd. Het was staatspapier en die staat eindigde in 1795. In 1809 wordt het Grootboek der Nationale Schuld aangelegd en sluiten onze diakenen en kerkmeesters opnieuw contracten af. In de Franse tijd gaat ons land bijna failliet en in 1814 wordt het Grootboek opnieuw opgezet. Van een afzonderlijke obligatie van Eliana Coijmans is dan geen sprake meer.

Ruud Poortier